Energocredit

ენერგო კრედიტი არის რამოდენიმე ადგილობრივი ბანკის მიერ შემოთავაზებული სესხის სახეობა, რომელიც ბიზნეს წრეებს დაეხმარება ენერგო ეფექტურობასა და განახლებად ენერგიაში ინვესტიციების განხორციელებაში. ამ საბანკო პროდუქტს უზრუნველყოფს ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის საკრედიტო ხაზი 35 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით, ადგილობრივი ბანკების საშუალებით.

ენერგო კრედიტი არის ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის მიერ საქართველოს ბიზნესის დასახმარებლად შემუშავებული სქემა, რომლითაც ხდება კომპანიების კონკურენტუნარიანობის ხელშეწყობა ენერგო ეფექტურობასა და განახლებად ენერგიაში ინვესტირების საფუძველზე საწარმოო ხარჯების შემცირების გზით.
 
საქართველოში ჩვეულებრივი მოვლენაა, რომ კომპანიები სამჯერ მეტ ენერგიას მოიხმარენ წარმოებულ ერთეულზე ვიდრე ევროპის წარმატებული საწარმოები. საქართველოში ენერგო მატარებლებზე ფასები ძვირდება და ეს ტენდენცია მომავალშიც შენარჩუნდება. შესაბამისად, კომპანიებმა ინვესტიცია ენერგო ხარჯების შემცირებაში უნდა ჩადონ.

ენერგია წარმოებისთვის ისეთივე აუცილებელი ელემენტია, როგორც მუშახელი, კაპიტალი და ნედლეული. მის გარეშე ვერაფერს ვაწარმოებთ. ელექტრო ენერგია საჭიროა შუქის, დენის, ძრავის, ავტომატიზაციის და საწარმოო კონვეერის ასამუშავებლად. ხოლო გაზი და ნავთობი საჭიროა ბოილერების, ღუმელების და ქურების გასაცხელებლად. ორთქლი გვჭირდება გათბობისა და სტერილიზაციის პროცესისთვის. კომპრესირებული აირი გვჭირდება პნევმატური იარაღებისა და კონტროლის სისტემებისთვის. ცხელი აირი გვჭირდება გაშრობის პროცესისთვის.
 
ყველა ამ ეტაპზე შემოსული ენერგია ვერ მოიხმარება პროდუქტიულად. სამეცნიეროდ დასაბუთებულია, რომ ის ხანდახან ფუჭად იხარჯება, მაგალითად მაშინაც კი როდესაც ის საწარმოო პროცესისთვის არ არის საჭირო ან ხდება მისი გაჟონვა მილებში.
ენერგიის ეფექტური მოხმარება გულისხმობს მის გამოყენებას შეძლებისდაგვარად უმცირესი დანაკარგებით.

განახლებადი ენერგია იყენებს ბუნებრივ რესურსებს და გეოთერმულ სითბოს. განახლებადი ენერგიის ტექნოლოგიები მოიცავენ მზის, ქარის, ჰიდროელექტრო (მცირე ჰიდროელექტრო სადგურების ჩათვლით) ენერგიას, ბიომასას და ბიოლოგიურ საწვავს ტრანსპორტისთვის.
გლობალური ენერგიის მოხმარების საბოლოო მონაცემების დაახლოებით 18% განახლებადი ენერგიის წყაროებზე მოდის, 13% – ტრადიციული ბიომასაზე (მაგ. ხის წვიდან). ჰიდროელექტრო ენერგია შემდგომ ადგილზე დგას – 3 პროცენტიანი მაჩვენებლით. მათი გამოყენების ტექნიკური პოტენციალი ძალიან დიდია და სცდება ყველა სხვა არსებულ წყაროს.
განახლებადი ენერგიის ტექნოლოგიები ხანდახან კრიტიკის საგანი ხდება ვითომდა ნაკლები სანდოობის ან უხილაობის გამო, თუმცა იზრდება განახლებადი ენერგიის ბაზარი. მთავრობები და ევროკავშირი ნახშირისა და ნავთობის წვის ნაცვლად იყენებენ განახლებად ენერგიას ჩO2–ის გამოყოფის შესამცირებლად. ამ გზით ხდება გლობალურად კლიმატური ცვლილების შეჩერება.
ევროკავშირის ქვეყნებმა იურიდიულად სავალდებულო სამიზნეები დასახეს განახლებადი ენერგიის გამოყენებისთვის ენერგიის გენერირების და ტრანსპორტის ბიოსაწვავისთვის. 2020 წლისთვის მათი მიზანია ენერგიის მოხამრების 20%-ს განახლებადი ენერგია შეადგენდეს.
ამ მიზნის მისაღწევად ბევრი ქვეყანა სთავაზობს კომპანიებსა და ფიზიკურ პირებს ფინანსურ მასტიმულირებელ ინსტრუმენტებს ენერგიის განახლებად წყაროებზე გადასვლისთვის.
დამატებითი ინფორმაციისთვის იმის შესახებ თუ რა კეთდება ევროკავშირში განახლებადი ენერგიის სფეროში ეწვიეთ ამ ბმულს http://ec.europa.eu/energy/res/index_en.htm

საქართველოს შეზღუდული საკუთარი ენერგო რესურსი გააჩნია და დამოკიდებულია ენერგიის იმპორტზე მეზობელი ქვეყნებიდან. ისეთი განახლებადი ენერგიის გამოყენება, როგორიცაა ჰიდროელექტრო ენერგია და მზის ენერგიით წყლის გაცხელება ამცირებს იმპორტის მოთხოვნას და საქართველოს ენერგო მიწოდების უსაფრთხოებას განაპირობებს. მიუხედავად იმისა, რომ განახლებად ენერგიაში ინვესტიციის ხარჯი მაღალია, თავად ენერგია უფასოა. განახლებადი ენერგიის გამოყენება ასევე ამცირებს კლიმატის ცვლილებას.

საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამა არის ენერგო კრედიტის განმახორციელებელი პროგრამა. საერთაშორისო კონსულტანტების ჯგუფი ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის მიერ იქნა შექმნილი ადგილობრივი კომერციული ბანკების დასახმარებლად პროექტების ტექნიკური და ფინანსური ასპექტების გაცნობიერებაში და კარგი პროექტების შემუშავებისთვის კლიენტების დახმარებისთვის.

კერძო სექტორის ნებისმიერ წარმომადგენელს შეუძლია ენერგო კრედიტის მიღება. თუმცა, არსებობს შეზღუდვები გარკვეულ კომპანიებზე, მაგ. თამბაქოს და ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებლებზე, საერთაშორისო კონვენციების – განსაკუთრებით გარემოსდაცვით სფეროში, დამრღვევ კომპანიებსა და პროექტებზე. ასეთი კომპანიების სრული სიის მიღება შესაძლებელია საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამიდან.

საქართველოში ამჟამად ორი კომერციული ბანკი – `თიბისი~ და `ქართუ~, თუმცა მომავალში იმედია მეტი ბანკი შემოგვიერთდება. დამატებითი ინფორმაციისთვის ბანკების შესახებ ეწვიეთ ამ ბმულს (მონაწილე ბანკები).

კრედიტის პირობების დასაკმაყოფილებლად კომპანიას უნდა გააჩნდეს ან გახსნას ანგარიში მონაწილე ბანკში და ბანკმაც უნდა მიიჩნიოს კომპანია კრედიტუნარიანად პროგრამაში მონაწილეობის მისაღებად.

ტექნიკური თვალსაზრისით პროექტის ფარგლებში შემოთავაზებული ინვესტიციის შედეგად საკმარისად უნდა მოხდეს ენერგიის დაზოგვა მისაღებ ვადებში კრედიტის დაფარვის მიზნით (ერთიდან ხუთ წლამდე პერიოდში).

პროგრამა არ ახდენს სუბსიდირებას ან გავლენას მონაწილე ბანკების საკრედიტო პირობებზე. სესხები კონკურენტულია ადგილობრივ ბაზარზე, თუმცა მათი პირობები ეფუძნება სტანდარტულ კომერციულ პრაქტიკას და ასახავს ბანკისა და კლიენტის ურთიერთობის რამოდენიმე ასპექტს – მათ შორის კლიენტის კრედიტუნარიანობას და ინვესტიციის რისკის ფაქტორს. საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამის კონსულტანტები მუშაობენ ადგილობრივ ბანკებთან და მათ კლიენტებთან რისკის მინიმუმამდე დაყვანისა და კარგი პროექტების შესამუშავებლად.

რისკის შემცირება საშუალებას აძლევს ბანკს დაბალი საპროცენტო განაკვეთი შესთავაზოს კლიენტს, შეამციროს გირავნობის მოცულობა და ჩვეულებრივზე უფრო გრძელვადიანი პერიოდი დაუწესოს კრედიტის დასაფარად.

სესხის ზედა ზღვარია 2.5 მილიონი აშშ დოლარი. გარკვეულ შემთხვევებში შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს უფრო დიდი მოცულობის სესხები. ქვედა ზღვარი არ არის დაწესებული, თუ ბანკები საკუთარი ადმინისტრაციული მიზნებისთვის არ მოისურვებენ მის განსაზღვრას.

კრედიტის დაფარვა ხდება ინვესტიციის შედეგად ენერგიის დანაზოგიდან ან გაზრდილი წარმოებიდან მიღებული შემოსავლებიდან. საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამის კონსულტანტები ეხმარებიან კონსულტანტებს დანაზოგის ან გაზრდილი შემოსავლების შესაძლებლობათა გამოვლენასა და გამოთვლაში. მათი გამოთვლებით ხდება სესხის დაფარვის შესაძლებლობის დასაბუთება, რომლის საფუძველზეც ბანკებს დაკრედიტების სურვილი უჩნდებათ.

კლიენტი ირჩევს აპარატურას და მანქანა-დანადგარებს საკუთარი ტექნიკური მოთხოვნების და მათი არსებობის საფუძველზე. საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამამ შეიძლება შესთავაზოს კლიენტს შესაბამისი ღირებულების უფრო თანამედროვე ტექნოლოგიები ან აპარატურა, რათა მაქსიმალურად გაიზარდოს ენერგო ეფექტურობის შესაძლებლობა.
სესხით ასევე შესაძლებელია დაიფაროს დამონტაჟების და მონტაჟამდე დეტალური საინჟინრო ნახაზების ხარჯები.
 
კრედიტის დაფარვა ხდება ინვესტიციის შედეგად ენერგიის დანაზოგიდან ან გაზრდილი წარმოებიდან მიღებული შემოსავლებიდან. საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამის კონსულტანტები ეხმარებიან კონსულტანტებს დანაზოგის ან გაზრდილი შემოსავლების შესაძლებლობათა გამოვლენასა და გამოთვლაში. მათი გამოთვლებით ხდება სესხის დაფარვის შესაძლებლობის დასაბუთება, რომლის საფუძველზეც ბანკებს დაკრედიტების სურვილი უჩნდებათ.

ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ საბოლოოდ 5 ადგილობრივი ბანკი იქნება ჩართული საქართველოს ენერგო კრედიტის სქემაში. მანამდე, ამჟამად მონაწილე ბანკები ენერგო კრედიტებს გასცემენ კრედიტუნარიან კლიენტებზე.
 

კრედიტის აღება არ უნდა იყოს რთული თუ იცით რა გსურთ, კარგად გაქვთ გამოკვლეული ეს სფერო და ყველა შესაბამისი ინფორმაცია გაქვთ მომზადებული ბანკისა და საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამისთვის.
 
ბანკს დასჭირდება ინფორმაცია კომპანიის შემოსავლებზე და ხარჯებზე, სამომავლო გეგმებზე (სრული ბიზნეს გეგმა არ არის საჭირო). საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამის კონსულტანტებს დასჭირდებათ ინფორმაცია კონკრეტულ შემოთავაზებაზე (ბოილერის შეცვლა, დაბალხარჯიანი განათება), ასევე შემოთავაზებული აპარატურის დეტალებზე, მოხმარებული ენერგიისთვის გადახდების დეტალურ ინფორმაციაზე და მრიცხველის მაჩვენებლებზე. ზოგიერთ შემთხვევაში უფრო დეტალური ინფორმაცია იქნება საჭირო პროდუქციის წარმოების შესახებ.
 
კონკრეტული საჭიროებების განხილვისთვის საქართველოს ენერგო ეფექტურობის პროგრამის ჯგუფი ყოველთვის უფასოდ გაუწევს კონსულტაციებს კლიენტს ბანკში პროექტის წარდგენამდე.

ენერგო აუდიტი შეიძლება უზრუნველყოფილი იქნეს როდესაც ბანკი ითვალისწინებს დიდი კრედიტის გაცემას. პროგრამის ფარგლებში ცალკე აუდიტის ჩატარება არ ხდება.
 
როდესაც კომპანიას სურს გადასინჯოს მისი მთელი ტექნოლოგიური პროცესი და არა მხოლოდ მისი რომელიმე კომპონენტის გამოცვლა, შესაძლოა უპრიანი იყოს ენერგო აუდიტის ჩატარება რათა დადგინდეს კონკრეტულად რა პრობლემა არსებობს და განისაზღვროს მისი მოგვარების საუკეთესო მექანიზმი. მაგალითად, კლიენტმა შეიძლება იფიქროს, რომ საწარმოს არსებული ბოილერი მოძველებულია და არ არის ენერგო ეფექტური. თუმცა, აუდიტის შედეგად შეიძლება გამოვლინდეს, რომ რამოდენიმე პრობლემა არსებობს – ბოილერი მოშორებულია ატვირთვის მექანიზმიდან და საჭიროა მისი ახლოს გადატანა მილებში დანაკარგების აღმოფხვრისთვის, ან რომ კონდენსატი შესაძლოა ხელახლა იქნეს გამოყენებული წყლისა და დამუშავების პროცესის დაზოგვის პრინციპით, ან კონდენსატისთვის საჭირო სითბო შეიძლება გამოყენებული იქნეს წყლის სხვა მარაგების გასაცხელებლად და ბოილერის მუშაობის დასაზოგად, სხვ.
 
ყველა ამ საკითხს არ სჭირდება დიდი ინვესტიცია. ზოგიერთის გამოსასწორებლად შესაძლოა საკმარისი იყოს უკეთესი "სამეურნეო მოწყობა" ან მუშაობის პრაქტიკის შეცვლა. მაგრამ მთლიანობაში კლიენტმა შეიძლება უკეთეს შედეგებს მიაღწიოს და სესხის დაბრუნებას უფრო ნაკლები დრო მოანდომოს ვიდრე აპარატურის ერთი ნაწილის გამოცვლას.
 
ენერგო აუდიტი მოითხოვს კლიენტისგან უფრო დეტალურ ინფორმციას ხოლო კონსულტანტისგან – მეტ მუშაობას. თუმცა უფასოა, შეთავაზებული აუდიტის რაოდენობა მაინც შეზღუდულია.

• ობიექტზე სითბოს და ელ. ენერგიის ერთობლივი გენერაცია,
• ბოილერების რეაბილიტაცია (გაძლიერებული კონტროლი, ეკონომაიზერები, გაუმჯობესებული თბო-იზოლაცია, რეგენერაციული მწველები, ავტომატური დამბერავები, სხვ.),
• ძველი გზის ბოილერების გამოცვლა კონდენსირების ბოილერებით,
• ელ. ენერგიით გათბობის ჩანაცვლება საწვავზე მომუშავე პირდაპირი გათბობით,
• პროცესის გაუმჯობესება გაძლიერებული კონტროლის ჩათვლით,
• ორთქლის განაწილების სისტემის რეაბილიტაცია: ორთქლის ტრაპების დამონტაჟება, კონდენსატის გაძლიერებული ამოღება ხელახალი გამოყენებისთვის, სხვ.),
• ხელახალი გამოყენებისთვის სითბოს ამოღების მექანიზმის დამონტაჟება (მაგ. ეკონომაიზერების დამონტაჟება გათბობის წინმსწრები პროცესისთვის, სითბოს ამოღება სივრცის გასათბობად ხელახალი გამოყენებისთვის, სითბოს ამოღება გაშრობის პროცესში ხელახალი გამოყენებისთვის და სხვ.),
• კომბინირებული გამაგრილებლების დამონტაჟება,
• ახალი გამაგრილებლების დამონტაჟება,
• განსხვავებული სიჩქარის მოძრავი მექანიზმების დამონტაჟება შერჩეულ ელექტრონულ ძრავებზე,
• კომპრესირებული აირის რეაბილიტაციის სისტემები (მაგ. დეცენტრალიზაცია და/ან აირის კომპრესორების ზომის გადაწყობა ახალი ეფექტური დანადგარებით),
• ენერგიის დისტრიბუციის სისტემების რეაბილიტაცია (მაგ. ძველი ან დიდი ტრანსფორმატორების გამოცვლა, რეაქტიული ელ. ენერგიის მოხმარების შესამცირებლად წარმადობების დამონტაჟება, სხვ.),
• ენერგიის მართვის სისტემების ან მშენებლობის მართვის სისტემების დამონტაჟება,
• ენერგიის დაზოგვის და განახლებადი ენერგიის აღრიცხვის დანერგვა შექმნილ გარემოში (მაგ. კედლების, ჭერის და იატაკის თბო-იზოლაცია, რელსებზე მოძრავი კარებების დამონტაჟება, ახალი ფანჯრების დაყენება, ახალი გათბობისა და ვენტილაციის სისტემების დამონტაჟება, მაღალი ენერგო ეფექტურობის ფუნქციის მქონე განათების დამონტაჟება, სხვ.).

• ქარის ელექტრო მეურნეობები,
• მდინარის ბუნებრივ რეჟიმში მომუშავე ჰიდროელექტრო სადგურები 10 მეგავატზე ნაკლები წარმადობით,
• მზის ენერგიით წყლის გათბობის სისემის გენერირება წყლის გაცხელების და/ან სივრცის გათბობის პროცესისთვის,
• ბიომასის სისტემებით სითბოს გამომუშავება მხოლოდ ან სითბოსა და ელექტრო ენერგიის გენერირება ერთდროულად,
• გაზის ძრავები ბიომასის გამოყენებით,
• დიზელის ძრავები ბიოდიზელის გამოყენებით,
• გეოთერმული გათბობის ტუმბოები.

დიახ, მაგრამ განსხვავებული პირობებით. იხილეთ ვებ-გვერდი ბინათმფლობელებისათვის.